The History of ’18 ANO”, Katerina Matsa

THE HISTORY OF 18 ANO. A HISTORY OF INDEPENDENCE AND EXEMPTION, WITHOUT AN EXPIRY DATE, Katerina Matsa, AGRA Publications, 2025

Epimeter: Savvas Michael

18 ANO IN ITS 40 YEARS OF OPERATION has proven in practice that “there is an alternative”, that “the drug addict can get well”, as long as he finds the therapeutic program that suits him. Thousands of addicted individuals have gotten well, have found their way in life, a path of emancipation, creation and struggle. That is why 18 ANO became – along with the other dry, public and free addiction programs – a target of government policy. That is why the government rushed to pass, in the middle of the summer, despite the intense reactions of all the institutions and the majority of society, the law that privatizes mental health and addiction, that demolishes 18ANO with its philosophy, that condemns addicted individuals to remain in the squalor of the streets, “invisible”.

That is why we record the HISTORY OF 18ANO, starting from the first steps in Daphni, in the climate of social upheavals of the Post-Coalition era, of collective struggles, of hopes and denials for a psychiatric reform, truly radical. In the climate of the spread of hard drug use in Greek society and the desperate search by more and more people for a treatment position in the then small 18ANO. In the climate of the “small revolution” attempted by a handful of people, therapists and patients, who managed, through collective struggles, to put their vision into practice and build a model unit with 33 structures throughout Attica, introducing for the first time in Greece special addiction programs, where psychotherapy and art, in their dialectical relationship, become the catalyst in addiction treatment and give amazing results.

In the PSNA, this resistance gradually took the form of a minority but courageous de-asylum movement, which brought together young psychiatrists, psychologists, nurses, social workers and other workers.

The founding group, without possessing a unified ideology, was inspired by the ideas of May and the vision of revolutionary change in society. Reference points included Freud, Lacan, Marcuse, Sartre, Foucault, Marx, surrealism, the permanent revolution, the anti-asylum movement, Franco Bazzaglia, Felix Guattari, Olivenstein, Laing, Cooper and other thinkers.

(from the back cover)

Ἐπίμετρο: Σἀββας Μιχαήλ

TO 18 ΑΝΩ ΣΤA 40 ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ἔχει ἀποδείξει στήν πράξη ὅτι «ὑπάρχει ἐναλλακτική», ὅτι «γίνεται καλά ὁ τοξικομανής», ἀρκεῖ νά βρεῖ τό θεραπευτικό πρόγραμμα πού τοῦ ταιριάζει. Χιλιάδες ἐξαρτημένα ἄτομα ἔχουν γίνει καλά, ἔχουν βρεῖ τόν δρόμο τους στή ζωή, ἕναν δρόμο χειραφέτησης, δημιουργίας καί ἀγώνα. Γι’ αὐτό τό 18ΑΝΩ ἔγινε – μαζί μέ τά ἄλλα στεγνά, δημόσια καί δωρεάν προγράμματα ἀπεξάρτησης– στόχος τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Γι’αὐτό βιάστηκε ἡ κυβέρνηση νά περάσει κατακαλόκαιρο, παρά τίς ἔντονες ἀντιδράσεις ὅλων τῶν φορέων καί τῆς πλειονότητας τῆς κοινωνίας, τόν νόμο πού ἰδιωτικοποιεῖ τήν ψυχικὴ ὑγεία καί τήν ἀπεξάρτηση, πού κατεδαφίζει τό 18ΑΝΩ μέ τή φιλοσοφία του, πού καταδικάζει τά ἐξαρτημένα ἄτομα νά παραμείνουν στήν ἐξαθλίωση τοῦ δρόμου, «ἀόρατα».

Γι’αυτό καταγράφουμε τήν ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ 18ΑΝΩ, ἀρχίζοντας ἀπά τά πρῶτα βήματα μέσα στό Δαφνί, στό κλίμα τῶν κοινωνικῶν ἀναταράξεων τῆς Μεταπολίτευσης, τῶν συλλογικῶν ἀγώνων, τῶν ἐλπίδων καί τῶν διαψεύσεων γιά μιά ψυχιατρική μεταρρύθμιση, ἀληθινά ριζοσπαστική. Στό κλίμα τῆς ἐξάπλωσης τῆς χρήσης σκληρῶν ναρκωτικῶν στήν ἑλληνική κοινωνία καί τῆς ἀπελπισμένης ἀναζήτησης ἀπό ὅλο καί περισσότερα ἄτομα μιᾶς θέσης θεραπείας στό τότε μικρό 18ΑΝΩ. Στό κλίμα τῆς «μικρῆς ἐπανάστασης» πού ἐπιχειρήθηκε ἀπό μιά χούφτα ἀνθρώπων, θεραπευτῶν καί θεραπευόμενων, πού κατάφεραν, μέσα ἀπό συλλογικούς ἀγῶνες νά κάνουν πράξη τό ὅραμά τους καί νά οἰκοδομήσουν μιά πρότυπη μονάδα μέ 33 δομές σέ ὅλη τήν Ἀττική, εἰσάγοντας γιά πρώτη φορά στήν Ἑλλάδα εἰδικά προγράμματα ἀπεξάρτησης, ὅπου ἡ ψυχοθεραπεία καί ἡ τέχνη, στή διαλεκτική τους σχέση, γίνονται ὁ καταλύτης στή θεραπεία ἀπεξάρτησης καί δίνουν καταπληκτικά ἀποτελέσματα.

Στό ΨΝΑ, αὐτή ἡ ἀντίσταση πῆρε σιγά-σιγά τή μορφή ἑνός μειοψηφικοῦ, ἀλλά θαρραλέου κινήματος ἀποασυλοποίησης, πού συσπείρωσε νέους στήν ἡλικία ψυχιάτρους, ψυχολόγους, νοσηλευτές, κοινωνικούς λειτουργούς καί ἄλλους ἐργαζόμενους.

Ἡ ἱδρυτική ὁμάδα, χωρίς νά διαθέτει ἑνιαία ἰδεολογία, ἐμπνεόταν ἀπό τίς ἰδέες τοῦ Μάη καί τό ὅραμα τῆς ἐπαναστατικῆς ἀλλαγῆς τῆς κοινωνίας. Σημεῖα ἀναφορᾶς ἀποτελοῦσαν ὁ Φρόυντ, ὁ Λακάν, ὁ Μαρκοῦζε, ὁ Σάρτρ, ὁ Φουκώ, ὁ Μάρξ, ὁ σουρεαλισμός, ἡ διαρκής ἐπανάσταση, τό ἀντιασυλικό κίνημα, ὁ Φράνκο Μπαζάλια, ὁ Φελίξ Γκουατταρί, ὁ Ὀλιβενστάϊν, ὁ Λαίνγκ, ὁ Κοῦπερ καί ἄλλοι στοχαστές.

(ἀπό τό ὀπισθόφυλλο)