Ἀνεξάρτητη Ψυχιατρική Ὁμάδα (ΑΨΟ)

Ἡ Ἀνεξάρτητη Ψυχιατρική Ὁμάδα συναντιέται καί συγκροτεῖται τήν περίοδο 1978-1979, κοντά 50 χρόνια πρίν, ἀπό ἐπαγγελματίες ψυχικῆς ὑγείας (κυρίως ψυχιάτρους) καί ἄλλους ἐνδιαφερόμενους. Καταγράφουν τίς θέσεις τους στή διακήρυξη πού ἀκολουθεῖ. Ἕνα σημαντικό κείμενο πού ἀποτυπώνει τήν κατάσταση τῆς ψυχικῆς ὑγείας τότε, σέ δημόσιο καί ἰδιωτικό τομέα, καί τίς προτάσεις τῆς Ὁμάδας.

Ἕνα χρόνο ἀργότερα, τό 1980, ἰδρύεται το Ἀνοικτό Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο καί ἡ «Κίνηση γιά τά Δικαιώματα τῶν Ψυχασθενῶν», μετονομασθεῖσα ἀργότερα σέ «Ἡ Ἐλευθερία Εἶναι Θεραπευτική». Στήν Ἀνεξάρτητη Ψυχιατρική Ὁμάδα συμμετεῖχαν ἐνεργά τά περισσότερα ἀπό τά ἰδρυτικά μέλη τοῦ Κέντρου καί τῆς Κίνησης. Τόσο το Κέντρο ὅσο καί ἡ Κίνηση ἀποτέλεσαν μιά ἔμπρακτη παρέμβαση στήν ψυχική ὑγεία, ἐφαρμόζοντας καί προωθώντας τίς παρακάτω θέσεις.

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΔΙΑΚΥΡΗΞΗ

Ἡ Δημόσια Ψυχιατρική περίθαλψη στή χώρα μας, πού παρέχεται ἀπό τόν δημόσιο τομέα, ἔχει καθηλωθεῖ στό ἀσυλιακό μοντέλλο ἀντιμετώπισης τῆς ψυχιατρικῆς ἀρρώστιας ἔτσι ὅπως αὐτό διαμορφώθηκε στό πρῶτο τέταρτο τοῦ εἰκοστοῦ αἰῶνα, ἐνῶ ἡ περίθαλψη πού παρέχεται ἀπό τόν ἰδιωτικό τομέα, ἐκτός ἀπό αὐτά τά χαρακτηριστικά πού σέ ἐλάχιστες περιπτώσεις ἁπλῶς ἔχει κάνει ἀπόπειρες νά ἐξωραΐσει, ἔχει προσλάβει ἕνα τερατώδη κερδοσκοπικό χαρακτήρα.

Ἡ βίαιη ἀπομάκρυνση τοῦ ψυχικά ἀρρώστου ἀπό τόν χῶρο πού ζεῖ, ἡ ἀπομόνωσή του σέ ἐφιαλτικά ἀπάνθρωπα ἰδρύματα, ἡ θεραπευτική ἀντιμετώπισή του μόνο μέ βιολογικές μεθόδους μέσα στό πειθαρχημένο καί αὐταρχικό ἴδρυμα (πού στήν οὐσία ἔχει τόν χαρακτήρα τῆς ποινικῆς ἐπέμβασης), ἡ ἔλλειψη κάθε σοβαρῆς προσπάθειας γιά μιά δημιουργική ἐπάνοδό του στό κοινωνικό σύνολο, ὀφειλόμενη στήν ἀνυπαρξία ἔστω καί κάποιας στοιχειώδους κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἀποτελοῦν τά κύρια χαρακτηριστικά τῆς ἀσυλιακῆς ἀντιμετώπισης – χαρακτηριστικά πού ἀπό τούς ὑποστηρικτές τους θεωροῦνται ἀπόλυτα δικαιολογημένα, ἀφοῦ στηρίζονται στίς ἀντιλήψεις τῆς ἐπικινδυνότητας καί τῆς κληρονομικῆς ἀνωμαλίας, οἱ ὁποῖες ἐκλογικεύουν τήν ἀπορριπτική στάση τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου ἀλλά καί τῆς ἐπίσημης ψυχιατρικῆς, οἱ φορεῖς τῆς ὁποίας σιωποῦν κάθε φορά πού ἔρχεται στήν ἐπιφάνεια το ψυχιατρικό πρόβλημα.

Τό ζήτημα τῆς νομοθεσίας τῆς σχετικῆς μέ τήν ψυχιατρική περίθαλψη, ἡ δομή καί ἡ λειτουργία τῶν δημόσιων ψυχιατρικῶν ἰδρυμάτων καί τῶν ἰδιωτικῶν κλινικῶν, ἀλλά καί το ἴδιο τό θέμα τῆς ψυχικῆς ἀρρώστιας, τῶν ἐκλυτικῶν αἰτίων καί συντελεστικῶν παραγόντων της, εἶναι προβλήματα πού ἀπό τά πράγματα ἔχουν γίνει ἐπίκαιρα καί πιεστικά. Ἡ ἀγνόησή τους ἐπιδεινώνει τά πράγματα.

Ἡ Ψυχιατρική Ὁμάδα ἀποτελεῖ μιά προσπάθεια γιά συσπείρωση ψυχιάτρων, ψυχολόγων, ψυχιατρικῶν κοινωνικῶν λειτουργῶν, ἐργασιοθεραπευτῶν, νοσηλευτῶν, αὐτῶν πού βίωσαν ἤ βιώνουν καθημερινά τήν ψυχιατρική καταπίεση, κι ὁποιουδήποτε ἔχει σχέση ἤ ἐνδιαφέρον γιά τό ψυχιατρικό πρόβλημα. Δημιουργήθηκε στή βάση τῆς ἀναγκαιότητας νά προταθοῦν ριζοσπαστικές λύσεις καί νά ἀναληφθοῦν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες γιά τήν ἀλλαγή αὐτοῦ τοῦ ψυχιατρικοῦ μοντέλλου στή χώρα μας.

Οἱ διατυπώσεις πού ἀκολουθοῦν ἀποτελοῦν τούς θεμελιώδεις ὅρους συσπείρωσης τῶν μελῶν τῆς Ψυχιατρικῆς Ὁμάδας γιά κοινή δράση.

1. Οἱ κυριώτεροι συντελεστές τῶν καταχρήσεων τῆς ψυχιατρικῆς σέ βάρος ἀρρώστων ἀλλά καί (ὄχι σέ λίγες περιπτώσεις) ἀνθρώπων χωρίς ψυχιατρικά προβλήματα εἶναι τό αὐταρχικό πολιτικό καθεστώς, ὁ ἐπαγγελματικά διεφθαρμένος, ἐπιστημονικά ἀνεπαρκής καί ἠθικά διάτρητος ψυχίατρος καί ὥς ἕνα βαθμό τό γεγονός ὅτι ὅλες οἱ ψυχιατρικές μέθοδοι θεραπείας εἶναι ἀτελεῖς καί ἑπομένως πρόσφορες γιά κατάχρηση. Πιστεύουμε ὅτι ὁ ψυχίατρος δέν ἔχει τήν εὐθύνη τῆς διαφύλαξης κανενός εἴδους κοινωνικῆς ἤ πολιτικῆς γαλήνης καί ἀσφάλειας καί δέν μποροῦμε νά δεχθοῦμε τή χειραγώγηση τῆς ψυχιατρικῆς ἀπό ἐξωψυχιατρικούς μηχανισμούς.
2. Οἱ χῶροι θεραπείας αὐτῶν πού ἔχουν ψυχιατρικά προβλήματα πρέπει να πάψουν νά εἶναι εἴτε φυλακές ἀπό ὅπου κάθε τόσο γίνονται γνωστές διάφορες ἱστορίες τρόμου καί κτηνωδίας (ξυλοδαρμοί, ποινικοποίηση θεραπευτικῶν μεθόδων, ἀπομόνωση καί δέσιμο, ἀπαγόρευση κάθε ἐπικοινωνίας μέ τόν ἔξω κόσμο, ἀνάγνωση καί λογοκρισία τῆς ἀλληλογραφίας, ἐκμετάλλευση τῆς ἐργασίας τῶν νοσηλευομένων κλπ.) εἴτε κέντρα κερδοσκοπίας, καί νά μετατραποῦν σέ πραγματικά θεραπευτήρια.

Γι’ αὐτό ὑποστηρίζουμε τά παρακάτω:

• Κατάργηση τοῦ λαθρεμπορίου τῶν ἀρρώστων πού γίνεται μεταξύ ὁρισμένων ψυχιάτρων καί ἰδιωτικῶν κλινικῶν με τή γνωστή μίζα τοῦ 30%. Κατάργηση τῶν ἰδιωτικῶν κλινικῶν.
• Δημιουργία Ψυχιατρικῶν Μονάδων στά Γενικά Νοσοκομεῖα, με κέντρα ἡμέρας σέ κάθε ψυχιατρική μονάδα.
• Ὀργάνωση ἀνεξάρτητων ἐξωτερικῶν ἰατρείων, συμβουλευτικῶν σταθμῶν καί ὑπηρεσίας ψυχιατρικῶν πρώτων βοηθειῶν.
• Διαμόρφωση τῶν κατάλληλων κλινικῶν καί ἐξωκλινικῶν θεραπευτικῶν πλαισίων για τήν ἀντιμετώπιση τῶν ποικίλων ψυχιατρικῶν καταστάσεων.
• Ἐμπλουτισμό τῶν ψυχιατρικῶν θεραπευτηρίων μέ ὅλο τό φάσμα τῶν ψυχοθεραπευτικῶν δυνατοτήτων καί στελέχωσή τους ἀπό προσωπικό μέ τίς πιο διαφορετικές θεωρητικές προτιμήσεις.
• Κατάργηση τῆς ἱεραρχίας καί τοῦ αὐταρχισμοῦ στὸν ψυχιατρικό χῶρο καί ἀντικατάστασή τους ἀπό τήν Ψυχιατρική Ὁμάδα πού τά μέλη της λειτουργοῦν ἰσότιμα.
• Δραστηριοποίηση τῆς διαδικασίας κοινωνικοποίησης καί ἐπαγγελματικῆς ἀποκατάστασης τῶν ἀρρώστων.

3. Ὁ ἄρρωστος πρῶτα ἀπ’ ὅλα καθώς ἐπίσης καί οἱ συγγενεῖς καί οἱ φίλοι του (μέ τή δική του συγκατάθεση) ἔχουν τό ἀναφαίρετο δικαίωμα τῆς πλήρους ἐνημέρωσης καί ὁ λόγος τους εἶναι ἀποφασιστικός στην ἐπιλογή τῆς θεραπείας.
4. Εἶναι ἀδήριτη ἀνάγκη ὁ ἀγῶνας ἐναντίον τῶν προκαταλήψεων γύρω ἀπό τά ψυχιατρικά προβλήματα, προκαταλήψεων πού διατηροῦνται ἀπό τό παρελθόν καί ἔχουν διαστρεβλώσει σέ τερατώδη βαθμό τήν εἰκόνα τῆς ψυχικῆς ἀρρώστιας στή κοινή συνείδηση καί ἔχουν ὥς ἕνα βαθμό συντελέσει στή διαμόρφωση τῆς σημερινῆς βαρβαρότητας σέ βάρος αὐτῶν πού ἔχουν ψυχιατρικά προβλήματα.
5. Εἶναι ἀπαραίτητη κάθε προσπάθεια γιά τήν ἀπελευθερωση τῆς ψυχιατρικῆς ἀπό τήν ἀσφυκτική ποδηγέτηση τῆς νευρολογίας (πού στή χώρα μας ἔχει κίνητρα κερδοσκοπικά), γιά τό ἀνέβασμα τῆς ποιότητας τῆς παρεχόμενης σέ ὅλα τά ἐπίπεδα ψυχιατρικῆς ἐκπαίδευσης, γιά τόν προσανατολισμό τῆς ψυχιατρικῆς ἔρευνας σέ περιοχές πού ἔχουν πραγματική καί οὐσιαστική σχέση μέ τά ψυχιατρικά προβλήματα στήν Ἑλλάδα, γιά τό ξεκαθάρισμα τῆς μεγάλης σύγχισης πού ἐπικρατεῖ στήν ψυχιατρική ὁρολογία.

Ἀπό τίς διατυπώσεις αὐτές προκύπτει ὅτι ἡ Ὁμάδα μας γιά νά σταθεῖ σωστά ἀπέναντι στά παραπάνω προβλήματα, πρέπει νά κατευθύνει ἀνάλογα τή δραστηριότητά της καί νά διαμορφώσει τή φυσιογνωμία της.

• Οἱ δραστηριότητες τῆς Ὁμάδας κατευθύνονται ἀπό τίς κάθε φορά ἄμμεσες πραγματικότητες κι ἀπό τίς θεωρητικές ἀφετηρίες τοῦ κάθε μέλους.
• Βασικοί σκοποί τῆς Ὁμάδας σ’ αὐτή τή φάση εἶναι ἡ ἀναγνώριση καί ἀποσαφήνιση τῆς γενικῆς κατάστασης καί τῶν εἰδικῶν προβλημάτων πού ὑπάρχουν στό χῶρο τῆς Ἑλληνικῆς Ψυχιατρικῆς μέ κύρια ἔμφαση στή νομοθεσία κι ἐπεξεργασία προτάσεων γιά τή λύση τους, μέσα ἀπό τή μελέτη ὄχι μόνο τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητας ἀλλά καί τῆς ξένης ἐμπειρίας.
• Ἡ Ὁμάδα μέ συναντήσεις, διαλέξεις, σεμινάρια πού ὀργανώνει, προσπαθεῖ νά προωθήσει τήν ἐπιστημονική συζήτηση γύρω ἀπό τά θέματα τῆς ψυχιατρικῆς καί νά συμβάλλει σέ ἕνα σωστό προσανατολισμό τοῦ λαοῦ καί τῶν φορέων του προς τίς ριζικές λύσεις τοῦ ψυχιατρικοῦ προβλήματος.
• Ἡ Ὁμάδα δέν ἔχει ἑνιαία θεωρία. Στίς διαμάχες τῶν σχολῶν καί τάσεων τῆς ψυχιατρικῆς πάνω σέ θεωρητικά ἤ πρακτικά ζητήματα ἡ Ὁμάδα σάν σύνολο μπορεῖ νά παίρνει θέση, δέν δεσμεύει ὅμως τίς μειοψηφίες της, πού μποροῦν νά ἐκφράζουν καί νά ἐφαρμόζουν τίς δικές τους ἀπόψεις.
• Τά μέλη τῆς Ὁμάδας συγκεντρώνονται κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Ἐκλέγουν πενταμελῆ συντονιστική ἐπιτροπή ἡ ὁποία διεκπεραιώνει τά ἄμεσα πράκτικά προβλήματα τῆς Ὁμάδας καί δεν ἐπεξεργάζεται θέσεις οὔτε ἀντιπροσωπεύει τήν Ὁμάδα. Τίς εὐθύνες αὐτές ἀναλαμβάνει τό σύνολο τῶν μελῶν. Μέσα στά πλαίσια τῆς Ὁμάδας λειτουργοῦν ἐπιτροπές μελέτης ἤ δράσης.
• Ἡ Ὁμάδα ἐκδίδει τριμηνιαῖο περιοδικό πού ἐκφράζει: α) τίς θέσεις της σέ ὁποιοδήποτε θεωρητικό ἤ πρακτικό ζήτημα πού ἀφορᾶ τήν ψυχιατρική β) τίς ἀπόψεις ὁποιουδήποτε ξεχωριστοῦ μέλους γ) τίς ἀπόψεις τῶν ὑποομάδων πού διαμορφώνονται μέσα στήν Ὁμάδα δ) τίς ἀπόψεις ἀρρώστων γιά προσωπικά τους ἤ γενικώτερα ψυχιατρικά ζητήματα.

Ὅλες οἱ ἀπόψεις πλειοψηφιῶν, μειοψηφιῶν ἤ μονοψηφιῶν, ἐκφράζονται ἰσότιμα στό περιοδικό καθώς καί στά ἄλλα ἐκφραστικά μέσα τῆς Ὁμάδας.

Ἀκολουθήσαμε τήν ὀρθογραφία τοῦ πρωτότυπου κειμένου.

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΙΑΚΥΡΗΞΗ